Maagproblemen bij paarden: herkennen en holistisch aanpakken

Een paard is gebouwd om continu te grazen: kleine beetjes ruwvoer, verspreid over de dag. De maag produceert ononderbroken maagzuur, ook als er geen voer in zit. Bij paarden die lang zonder voer staan of te veel krachtvoer krijgen, kan dat maagzuur de maagwand aantasten. Het gevolg: maagzweren of een geïrriteerde maagslijmvlies.

Maagproblemen bij paarden zijn een van de meest onderschatte gezondheidsproblemen in de paardensport. Bij sportpaarden heeft meer dan zestig procent last van maagzweren. Bij paarden die veel worden getransporteerd of zwaar getraind, loopt dat percentage nog hoger.

Maagproblemen bij paarden zijn lastig te herkennen omdat paarden pijn niet laten zien zoals mensen dat doen. Toch zijn er patronen die je een richting geven.

Een paard dat vroeger makkelijk te zadelen was en nu wegdraait bij het aantrekken van de singel, sinjelt, of niet meer aan zijn flanken wil komen, geeft een duidelijk signaal. De singel zit precies op de hoogte van de maag. Bij een geïrriteerde maagwand kan die druk pijnlijk zijn.

Tandenknarsen en regelmatig gapen zijn ook veelzeggende tekens. Je ziet het soms pas als je er echt op let: een paard dat op stal knarst, of dat na het opstijgen meteen begint te gapen of zijn hoofd omhooggooit.

Wat veel eigenaren ook beschrijven: de eerste vijf tot vijftien minuten na het opstijgen stapt het paard erg gespannen of verkrampt, alsof het niet los wil komen. Pas na een tijdje begint het normaler te bewegen. Dat heeft soms te maken met ongemak zodra er druk op de buik komt.

Verder: een paard dat niet meer wil galopperen, een aanzet vermijdt of lastig reageert als je meer kracht of tempo vraagt. Of een paard dat moeite heeft om zijn achterhand eronder te zetten, meer op de voorhand begint te hangen of aan de teugel gaat hangen. Die verkramping kan letterlijk in de buik zitten.

Dit zijn signalen die op meer dingen kunnen wijzen. Maar als er meerdere tegelijk spelen, zeker na een periode van veel stress, verandering of intensief rijden, is de maag een logische plek om verder te kijken.

De oorzaken van maagproblemen bij paarden zijn vaak een combinatie van management en omgeving.

• Te weinig ruwvoer of lange periodes zonder voer laten de maag leeg en de maagzuurconcentratie stijgen. Een paard dat 's nachts vier tot zes uur geen hooi heeft, bouwt al een risico op.

• Veel krachtvoer in verhouding tot ruwvoer verhoogt de maagzuurproductie en verandert de pH in de maag op een manier die de slijmvliezen beschadigt.

• Stress door transport, wedstrijden, stalverandering of sociale isolatie heeft een direct effect op de maagwand. De darm-hersenas bij paarden is goed ontwikkeld: wat het hoofd voelt, voelt de buik ook.

• Intensieve training, zeker nuchter of direct na een maaltijd, verhoogt de druk op de maag en kan maagzuur naar het gevoeliger bovenste deel van de maag sturen.

Ook bepaalde medicijnen spelen mee. Niet-steroïdale ontstekingsremmers (bute, flunixine) kunnen bij langdurig gebruik de maagwand beschadigen. Geef je bute of flunixine? Combineer dat dan altijd met pre- en probiotica. NSAID's remmen de prostaglandines die de maagwand beschermen, en bij langdurig gebruik zonder extra ondersteuning vergroot dat de kans op schade aanzienlijk.

De basis van maagbescherming is eenvoudig: zorg dat er altijd ruwvoer beschikbaar is. Een paard dat continu kleine beetjes hooi kan opnemen, heeft minder maagzuur en een stabielere pH in de maag. Vermijd lange periodes zonder voer, ook 's nachts.

• Beperk krachtvoer en geef het altijd na of samen met ruwvoer, nooit op een nuchtere maag. Kleine porties meerdere keren per dag zijn beter dan twee grote maaltijden.

• Verminder stress waar mogelijk. Sociaal contact, bewegingsvrijheid en een stabiele routine helpen de maag te beschermen. Paarden die buiten leven met soortgenoten hebben significant minder maagproblemen dan paarden die alleen op stal staan.

• Voer je paard niet direct voor intensieve training. Geef minimaal een uur rust na het voeren. Een klein handvol hooi vóór het rijden werkt als een buffer voor het maagzuur.

• Kruiden zoals slippery elm, kamille of zoethout kunnen de maagslijmvliezen ondersteunen en beschermen. Specifieke supplementen met maagbeschermende ingrediënten helpen ook, zeker in periodes van verhoogde stress of training.

Naast voedingsmanagement kan shiatsu of acupressuur de spijsvertering en het zenuwstelsel ondersteunen. Specifieke punten langs de maagmeridiaan kunnen de spierspanning rondom de buik verlichten en de maagtransit bevorderen. In de cursus Shiatsu Basics voor Paarden leer je welke punten je thuis kan toepassen.

Darmondersteuning via goede probiotica of prebiotica helpt de bacteriebalans in het maagdarmkanaal te herstellen. Een gezonde darmflora draagt bij aan een betere vertering en een sterkere slijmvliesbarrière, niet alleen in de darmen maar ook in de maag.

Lees ook: koliek bij paarden en dikke benen bij paarden voor meer over maagdarmgezondheid bij paarden.

Vermoed je maagzweren? Dan is een gastroscopie de enige manier om dit met zekerheid vast te stellen. De dierenarts brengt een camera via de neus tot in de maag en kan zo de ernst van de zweren beoordelen. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld, vaak met omeprazol.

Maagproblemen bij paarden ontstaan bijna altijd door een combinatie van te weinig ruwvoer, te veel stress en een te intensief management. De oplossing begint bij de basis: altijd ruwvoer beschikbaar, zo weinig mogelijk krachtvoer, een stabiele routine en voldoende sociaal contact.

Ondersteun je paard holistisch met darmvriendelijke supplementen, shiatsu voor ontspanning en een goed doordacht voedingsschema. Combineer je bute met pre- en probiotica. Bij twijfel: laat een gastroscopie doen. Maagzweren behandel je het best vroeg.